Krasnale nie tylko w Gorzeszowie. Baśniowe postacie na jednym z największych obrazów w zbiorach muzeum

Już w lipcową sobotę na Głazach Krasnoludków w Gorzeszowie odbędzie się kolejny Zlot Krasnali – jedna z najbardziej rozpoznawalnych letnich imprez regionu, organizowana przez Centrum Biblioteczno-Kulturalne Gminy Kamienna Góra. Korzystając z tej wyjątkowej okazji, warto przypomnieć, że także w zbiorach Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze odnaleźć można... krasnale. Co więcej, są one częścią niezwykle interesującego programu ikonograficznego XIX-wiecznego obrazu, łączącego historię, mitologię i romantyczną symbolikę.

Motyw krasnali i gnomów od stuleci zajmuje szczególne miejsce w kulturze Sudetów. Nic więc dziwnego, że podczas gorzeszowskiego Zlotu Krasnali region na nowo ożywa baśniową atmosferą. Warto jednak pamiętać, że legendarne istoty można spotkać również w muzeum – na jednej z najciekawszych kompozycji malarskich prezentowanych na naszej wystawie historycznej.

Obraz autorstwa K. Hoffmanna, wykonany techniką olejną na płótnie, pod względem rozmiaru należy do największych dzieł malarskich znajdujących się w kolekcji naszego muzeum. Przedstawia wojownika stylizowanego na rzymskiego legionistę, u którego stóp krzątają się niewielkie gnomy lub krasnoludki. Choć na pierwszy rzut oka mogą wydawać się jedynie dekoracyjnym dodatkiem, pełnią one ważną funkcję symboliczną.

Dzieło powstało w XIX wieku i doskonale wpisuje się w fascynację niemieckiego kręgu kulturowego światem legend, baśni i podań ludowych. W epoce romantyzmu oraz symbolizmu artyści chętnie wprowadzali do realistycznych kompozycji postacie mityczne, budując w ten sposób wielowarstwowe znaczenia swoich obrazów. Gnomy i krasnoludki pojawiają się między innymi w twórczości takich malarzy jak: Moritz von Schwind, Carl Spitzweg czy Adrian Ludwig Richter. Obraz Hoffmanna stanowi interesujący przykład tego nurtu.

Program ikonograficzny dzieła podporządkowany został idei pokoju. Przedstawiony wojownik rezygnuje z walki – przydeptuje miecz, a jego uwagę przyciąga lira, od wieków symbol sztuki, poezji i harmonii. Jest to czytelna metafora wyboru kultury zamiast przemocy oraz twórczości zamiast wojny. Kompozycja nawiązuje do słynnego cyklu poetyckiego „Lira i miecz” (Leier und Schwert) autorstwa Theodora Körnera, powstałego w okresie wojen napoleońskich. W niemieckiej kulturze XIX wieku zestawienie liry i miecza stało się ważnym symbolem patriotyzmu – w czasie zagrożenia artysta sięga po broń, natomiast wraz z nadejściem pokoju powraca do sztuki.

Obecność krasnali u stóp legionisty nie jest przypadkowa. To subtelna wskazówka, że przedstawiona scena nie rozgrywa się w starożytnym Rzymie, lecz w świecie północnoeuropejskich wyobrażeń i germańskich legend. Rzymski strój wojownika pełni funkcję symboliczną, odwołując się do idei cesarskich korzeni niemieckiej państwowości, żywo obecnych w kulturze drugiej połowy XIX wieku. Zestawienie klasycznego bohatera z baśniowymi istotami tworzy wieloznaczną opowieść o historii, tradycji i narodowej tożsamości.

W weekend zachęcamy więc nie tylko do udziału w XXIV Zlocie Krasnali w Gorzeszowie, ale również do odwiedzenia Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze. Być może po spotkaniu z krasnalami wśród Głazów Krasnoludków warto odnaleźć ich muzealnych krewniaków – ukrytych na jednym z najbardziej intrygujących obrazów naszej kolekcji.